مهندس مهدی ورقائی
آنچه در این مطلب میخوانید

نقش اخلاق در کسب و کار: راهنمای مدیران

اخلاق حرفه‌ای در کسب و کار از زمان تأسیس این عرصه وجود داشته است. در ابتدا، اخلاق کسب و کار به سادگی قابل فهم بوده است، مانند اینکه صاحبان کسب و کار نباید مشتریان خود را فریب دهند و مشتریان نیز نباید از صاحبان کسب و کار دزدی کنند.

با ورود نوآوری‌های جدید به فضای کسب و کار، کارآفرینی با چالش‌های بیشتری مواجه شده و به همان اندازه، فرصت‌های بیشتری برای رفتارهای غیراخلاقی نیز ایجاد شده است.

اخلاقیات در واقع مجموعه‌ای از استانداردهای اخلاقی است که افراد اقدامات و رفتارهای خود و دیگران را بر اساس آنها قضاوت می‌کنند. اخلاق تجارت یا اخلاق کسب و کار این استانداردهای اخلاقی را به محیط کار می‌آورد.

شرکت‌ها برای واکنش مناسب به موقعیت‌ها و مسائل اخلاقی مختلف، مانند استخدام کارگران در شرایط کاری دشوار، فساد و تبلیغات آسیب‌رسان که ممکن است تنها در برخی از کسب و کارها رخ دهد، استانداردهای اخلاقی متنوعی ایجاد می‌کنند.

اخلاق حرفه ای در کسب و کار چیست؟

اخلاق حرفه‌ای در کسب و کار به مجموعه‌ای از قوانین و استانداردهای رفتاری اشاره دارد که افراد در حین انجام فعالیت‌های شغلی خود باید آنها را رعایت کنند. این اصول و قواعد اخلاق حرفه‌ای، بر اساس ندای وجدان و فطرت انسان است و افراد باید به طور داوطلبانه به آنها پایبند باشند، بدون اینکه به دلایل خارجی مجبور شوند یا در صورت نقض، مجازات‌های قانونی را تحمل کنند.

اخلاق حرفه ای در کسب و کار چیست؟

اخلاق کسب و کار شامل یک دامنه گسترده از عوامل و شاخص‌ها است که می‌توان آنها را برای یک سازمان در حداقل هفت زمینه دسته‌بندی کرد:

  1. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به مصرف‌کنندگان و مشتریان.
  2. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به حفاظت از محیط زیست و جوامع جهانی.
  3. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به ارتباط با جامعه، شهروندان و منافع ملی.
  4. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به کارکنان و مدیران.
  5. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به رقبا.
  6. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به سهامداران.
  7. خط مشی اخلاقی شرکت نسبت به پیمانکاران و سازمان‌های نظارتی.

 

ویژگی‌های افرادی که دارای اخلاق حرفه‌ای هستند:

  1. مسئولیت پذیری: افرادی که اخلاق حرفه‌ای دارند، به مسئولیت پذیری مشهودی دارند و پاسخگوی تصمیمات و اعمال خود هستند. آن‌ها از اهمیت کار درست و اخلاقی در تمام اعمال خود آگاهی دارند و به دقت به انجام وظایف خود می‌پردازند.
  2. برتری جویی و رقابت طلبی سالم: افرادی که اخلاق حرفه‌ای دارند، به دنبال برتری در حرفه و کار خود هستند، اما به شیوه‌ای سالم و بدون زیان رقبا. آن‌ها به شکست و یا برنده شدن توسط هر راهی تلاش نمی‌کنند و به جای آن به ارتقای خود می‌پردازند.
  3. صداقت: افراد با اخلاق حرفه‌ای همواره در رفتار و اعمال خود صداقت را رعایت می‌کنند. آن‌ها از ریا و دورویی دوری می‌کنند و به اهمیت انجام کارها با شفافیت و درستی توجه می‌کنند.
  4. احترام به دیگران: افراد با اخلاق حرفه‌ای، احترام و توجه مناسبی به حقوق و ارزش‌های دیگران دارند. آن‌ها به دیگران با احترام برخورد می‌کنند و در تعاملاتشان با دیگران، منصفانه و محترمانه عمل می‌کنند.
  5. رعایت و احترام نسبت به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی: افرادی که اخلاق حرفه‌ای دارند، به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی احترام می‌گذارند و در تمامی اعمال و تصمیمات خود، این ارزش‌ها را در نظر می‌گیرند.
  6. عدالت و انصاف: افراد با اخلاق حرفه‌ای در تمام رفتارهای خود به عدالت و انصاف پایبند هستند. آن‌ها تفاوت‌ها را بر اساس معیارهای منصفانه ارزیابی می‌کنند و در تصمیماتشان، عدالت و انصاف را به دیگران اعمال می‌کنند.

با توجه به این ویژگی‌ها، افراد با اخلاق حرفه‌ای نه تنها به پیشرفت خود و کارآفرینی در حرفه خود کمک می‌کنند، بلکه به ایجاد محیطی مثبت و موثر در کسب و کار خود نیز کمک می‌کنند.

مشکلات غیراخلاقی رایج در کسب و کارها:

در دنیای کسب و کار، مسائل غیراخلاقی زیادی ممکن است به وجود بیایند. در اینجا چهار دسته از مشکلات غیراخلاقی رایج در سازمان‌ها را بررسی می‌کنیم:

۱. مشکلات اخلاقی در تامین منابع: این مسئله مربوط به برخورد ناعادلانه با کارکنان بر اساس جنسیت، رنگ پوست، مذهب، و نژاد است. در اینجا، افراد با اخلاق حرفه‌ای به‌دنبال برابری و عدالت در برخورد با کارکنان هستند.

۲. مشکلات اخلاقی ناشی از تضاد منافع: این مشکلات از تضاد منافع بین افراد یا سازمان‌ها بوجود می‌آیند که ممکن است منجر به تصمیم‌گیری‌های نادرست شوند. برای مثال، قراردادهایی که بر اساس رشوه منعقد می‌شوند.

۳. مشکلات اخلاقی مرتبط با اعتماد مشتریان: در این مورد، سازمان‌ها رفتارهایی انجام می‌دهند که اعتماد مشتریان را به خود جلب نمی‌کنند، مانند ارائه اطلاعات نادرست درباره محصولات یا خدمات.

۴. مشکلات اخلاقی مربوط به استفاده از منابع سازمانی توسط کارکنان: این شامل استفاده نادرست از منابع سازمانی مانند تلفن‌های شخصی در محیط کار، گزارش‌های هزینه‌ای غیردرست و سرقت لوازم اداری می‌شود.

سطوح اخلاق حرفه‌ای در کسب و کار:

سه سطح اصلی اخلاق حرفه‌ای در کسب و کار عبارتند از سطح کوچک، سطح بزرگ و سطح عمده.

۱. سطح کوچک: در این سطح، تمرکز بر روی روابط فردی و اخلاقیات فردی است. مسائل مطرح شده در این سطح ممکن است مربوط به رفتارهای فردی در محیط کار باشد.

۲. سطح بزرگ: در این سطح، مسائل اخلاقی به مقررات و فرهنگ سازمانی مرتبط می‌شوند و تأثیرات آن‌ها بر کل سازمان قابل مشاهده است.

۳. سطح عمده: در این سطح، مسائل اخلاقی بر ساختار اقتصادی و سیاست‌های اقتصادی تأثیر می‌گذارد. این شامل نظام اقتصادی، سیاست‌های مالی و اجتماعی و سایر عوامل مرتبط با اقتصاد است.

رعایت اخلاق حرفه‌ای حتی در کسب و کارهای کوچک و خانگی نیز به رشد و پیشرفت آن‌ها کمک می‌کند.

ارزش‌های اخلاقی حاکم بر کسب و کار:

سازمان‌ها یا استارتاپ‌ها با ارائه یک برنامه مدیریت اخلاق، می‌توانند اصول اخلاقی را در محیط کار خود تقویت کنند. این ارزش‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

  1. صداقت: اعتماد و صداقت در ارتباطات و تعاملات کسب و کاری اساسی است.
  2. احترام: احترام به همکاران، مشتریان، و سایر ذینفعان، اساس تعاملات موثر و مثبت است.
  3. کارتیمی: رعایت و پایبندی به تعهدات و وعده‌های داده شده، اهمیت زیادی دارد.
  4. رهبری الگومدار: رهبرانی که با عملکرد و رفتار خود الگوی خوبی برای دیگران باشند، ارزش بسیاری دارند.
  5. توجه به شهروندان: احترام به محیط زیست، انسان‌ها و جوامع محل فعالیت، از ارزش‌های اخلاقی مهمی است.
  6. ارزش ذینفعان: در نظر گرفتن منافع همه ذینفعان، از جمله کارکنان، مشتریان، و جامعه، ضروری است.
  7. اعتماد: ساخت و تقویت اعتماد بین ذینفعان، از جمله مشتریان و همکاران، اساسی برای موفقیت در کسب و کار است.
  8. کیفیت: تولید محصولات یا ارائه خدمات با کیفیت عالی، از ارزش‌های اصلی کسب و کار است.
  9. مسئولیت: تشخیص و تحمل مسئولیت‌های اجتماعی و محیطی مرتبط با فعالیت‌های کسب و کار، بسیار ارزشمند است.
  10. کمال: تلاش برای بهبود مداوم عملکرد و فرایندهای کسب و کار، از ارزش‌های مهمی است.

دیدگاه‌های دیگری نیز در مورد ویژگی‌های اخلاقی در کسب و کار وجود دارد. به عنوان مثال، برخی ویژگی‌های اخلاقی را به هفت دسته زیر تقسیم می‌کنند:

  1. توکل: اعتماد به توانایی و صحت تصمیمات خود در شرایطی که دیگران ممکن است مخالف باشند.
  2. تعهد داشتن: احترام به ارزش‌ها و اخلاقیات حرفه‌ای و رعایت آن‌ها به طور مداوم.
  3. تخصص و تجربه داشتن: ارتقاء و به‌روزرسانی دانش، مهارت‌ها و تجربه‌ها برای بهره‌وری بیشتر.
  4. تعلق و اشتیاق: انگیزه و علاقه به انجام وظایف شغلی و غلبه بر مشکلات.
  5. تداوم: حفظ استمراری بودن در شغل، ارتباط با همکاران، و حفظ اعتماد.
  6. تحول حرفه‌ای: پذیرش تغییرات و نوآوری در محیط کار.
  7. تکامل حرفه‌ای: تلاش برای بهبود و پیشرفت مداوم در زندگی شغلی.

این ارزش‌های اخلاقی به افراد در مسیر کاری‌شان کمک می‌کنند تا همواره تصمیمات درستی بگیرند و از رفتارهای نامط

ابعاد چهارگانه اخلاق کسب و کار:

یک محقق به نام گریگوری سی پتی ابعاد چهارگانه‌ای را برای اخلاق کسب و کار معرفی کرده است که بر پایه‌ی تحقیقات گسترده در این زمینه توسعه یافته است:

  1. دلبستگی و علاقه به کار (Dependable): این ابعاد روی تعهد فرد به شغلش و علاقه‌مندی به آن تأکید دارد. اشاره به میزان شناخت و مشارکت ذهنی فرد در شغلش دارد و نشان‌دهنده رابطه مثبت بین فرد و شغلش است.
  2. پشتکار و جدیت در کار (Owenz): نیروی انسانی به‌عنوان دارایی ارزشمندترین در هر سازمان معرفی می‌شود. پشتکار و انگیزه نیروهای انسانی برای انجام وظایفشان، اساسی برای پیشرفت و توسعه سازمان است.
  3. روابط سالم و انسانی در محل کار (Ambitious): این ابعاد بر توجه به روابط بین افراد در محیط کار تأکید دارد. روابط سالم آنجا ایجاد می‌شود که احترام به ارزش‌ها و شخصیت فردی فراهم شود و تنوع فرهنگی و اجتماعی در محیط کار مورد توجه قرار گیرد.
  4. روح جمعی و مشارکت در کار (Considerate): تشویق به همکاری و مشارکت در سازمان، می‌تواند اخلاق کاری و مشارکت نیروهای کاری را تقویت کند و سطح رضایتمندی و عملکرد سازمانی را ارتقا دهد.

در محیط کار، به خصوص در شرکت‌ها و فضاهای کاری پویا، اهمیت اخلاق حرفه‌ای بیشتر به چشم می‌آید.

اخلاق در کسب و کار برای جلب مشتریان: مشتری‌مداری یکی از استراتژی‌های اصلی کسب و کار است که در آن، رضایت و وفاداری مشتریان به عنوان اهداف اصلی مطرح می‌شود. استانداردهای مدیریتی مختصری مانند ISO1004 نیز برای ارزیابی و ارتقاء سطح رضایت مشتریان تدوین شده است.

رعایت اخلاق در ارتباط با مشتریان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا اگر مشتریان از خدمات یا محصولات ارائه‌شده راضی نباشند، احتمال خرید مجدد از آن کسب و کار کاهش می‌یابد.

جمع بندی:

اخلاقیات در واقع مجموعه‌ای از استانداردهای اخلاقی هستند که افراد از آنها برای قضاوت اقدامات خود و دیگران استفاده می‌کنند. اخلاق کسب و کار نیز این استانداردهای اخلاقی را به محیط کار می‌آورد.

افرادی که اخلاق حرفه‌ای دارند، مسئولیت‌پذیر و دارای دیدگاه گسترده و تفکر استراتژیک هستند. آنها برتری جویی و رقابت سالم دارند، صداقت را رعایت می‌کنند و به دیگران احترام می‌گذارند. همچنین، عدالت و انصاف را رعایت کرده و به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی حساس هستند. حتی در مصاحبه‌های شغلی نیز می‌توان اخلاق حرفه‌ای فرد را ارزیابی کرد.

سازمان‌ها با ایجاد یک برنامه مدیریت اخلاق، می‌توانند اخلاقیات را در محیط کار مدیریت کنند. پژوهشگران عوامل تأثیرگذار بر اخلاق حرفه‌ای را به سه جنبه فردی، سازمانی و محیطی تقسیم می‌کنند.

در جهان کنونی، موفقیت بیشتر وابسته به میزان پایبندی صاحبان منابع به تعهدات خود است. اخلاق کسب و کار در بلندمدت منجر به افزایش وجهه شرکت، وفاداری مشتریان، رضایت بیشتر کارکنان و مشتریان، و سودآوری بالاتر خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جهت جستجو مطالب عنوان مد نظر خود را در باکس بالا وارد نمایید.